Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam và những điều doanh nghiệp cần biết

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc áp dụng Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) đang trở thành xu hướng tất yếu đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch của báo cáo tài chính, IFRS còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn quốc tế, nâng cao uy tín với nhà đầu tư và đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại.

Nhằm từng bước đưa hệ thống kế toán Việt Nam tiệm cận thông lệ quốc tế, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 345/QĐ-BTC ngày 16/3/2020 phê duyệt Đề án áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam. Văn bản này quy định rõ lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam theo từng giai đoạn, từ chuẩn bị đến áp dụng tự nguyện và tiến tới mở rộng phạm vi áp dụng.

Bài viết dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ lộ trình, đối tượng áp dụng và những công việc cần chuẩn bị để triển khai IFRS hiệu quả.

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam theo Quyết định 345/QĐ-BTC

Theo Quyết định số 345/QĐ-BTC ngày 16/3/2020 của Bộ Tài chính, việc triển khai IFRS tại Việt Nam được chia thành ba giai đoạn nhằm giúp doanh nghiệp có đủ thời gian chuẩn bị về nhân sự, hệ thống và quy trình trước khi áp dụng.

Giai đoạn chuẩn bị (2020–2021)

Đây là giai đoạn xây dựng nền tảng cho việc triển khai IFRS tại Việt Nam. Bộ Tài chính tập trung vào các nhiệm vụ như:

Dịch và công bố các chuẩn mực IFRS sang tiếng Việt.
Xây dựng cơ sở pháp lý phục vụ việc áp dụng.
Nghiên cứu, đánh giá mức độ phù hợp giữa IFRS và hệ thống kế toán Việt Nam.
Đào tạo đội ngũ chuyên gia, giảng viên và cán bộ quản lý.
Tuyên truyền, phổ biến kiến thức về IFRS cho doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp.

Mục tiêu của giai đoạn này là tạo tiền đề để doanh nghiệp có thể tiếp cận IFRS một cách bài bản trước khi chính thức áp dụng.

Giai đoạn áp dụng tự nguyện (2022–2025)

Từ năm 2022, Việt Nam bắt đầu triển khai giai đoạn áp dụng tự nguyện đối với các doanh nghiệp đáp ứng điều kiện theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Các đối tượng được khuyến khích áp dụng bao gồm:

Công ty mẹ của tập đoàn kinh tế.
Doanh nghiệp niêm yết có nhu cầu nâng cao chất lượng báo cáo tài chính.
Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Các doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn trên thị trường quốc tế.
Một số doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn.

Việc áp dụng trong giai đoạn này hoàn toàn dựa trên nguyên tắc tự nguyện, giúp doanh nghiệp có cơ hội đánh giá khả năng đáp ứng trước khi phạm vi áp dụng được mở rộng.

Giai đoạn mở rộng áp dụng sau năm 2025

Theo Đề án tại Quyết định 345/QĐ-BTC, sau giai đoạn tự nguyện, Bộ Tài chính sẽ tiến hành:

Đánh giá kết quả triển khai thực tế.
Hoàn thiện các quy định pháp lý.
Xem xét mở rộng phạm vi áp dụng IFRS đối với các nhóm doanh nghiệp phù hợp.

Đến nay, Việt Nam chưa ban hành quy định bắt buộc áp dụng IFRS trên diện rộng cho tất cả doanh nghiệp. Việc mở rộng phạm vi áp dụng sẽ được Bộ Tài chính nghiên cứu và công bố trên cơ sở kết quả thực hiện trong giai đoạn tự nguyện. Do đó, doanh nghiệp cần thường xuyên theo dõi các văn bản hướng dẫn mới để cập nhật nghĩa vụ của mình.

Những doanh nghiệp nào nên chuẩn bị áp dụng IFRS?

Mặc dù chưa bắt buộc đối với phần lớn doanh nghiệp, nhiều đơn vị vẫn nên chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi IFRS từ sớm.

Đặc biệt gồm:

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Công ty mẹ của các tập đoàn lớn.
Doanh nghiệp có kế hoạch niêm yết hoặc gọi vốn quốc tế.
Doanh nghiệp có giao dịch hợp nhất với công ty mẹ nước ngoài.
Các tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm có yêu cầu báo cáo theo chuẩn quốc tế.

Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí chuyển đổi, hạn chế rủi ro và tránh áp lực khi phạm vi áp dụng được mở rộng trong tương lai.

Lợi ích khi doanh nghiệp áp dụng IFRS

Việc triển khai IFRS không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn mang lại nhiều giá trị lâu dài.

Nâng cao tính minh bạch của báo cáo tài chính

IFRS chú trọng phản ánh bản chất kinh tế của giao dịch thay vì chỉ dựa trên hình thức pháp lý. Điều này giúp báo cáo tài chính phản ánh trung thực và hợp lý hơn tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Thu hút nhà đầu tư và nguồn vốn quốc tế

Các nhà đầu tư nước ngoài thường ưu tiên doanh nghiệp sử dụng IFRS vì có thể dễ dàng so sánh với các doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Việc áp dụng IFRS giúp:

Tăng độ tin cậy của báo cáo tài chính.
Giảm chi phí thẩm định.
Tăng khả năng huy động vốn.
Hỗ trợ hoạt động M&A và IPO.

Cải thiện công tác quản trị doanh nghiệp

Quá trình chuyển đổi IFRS buộc doanh nghiệp phải rà soát:

Hệ thống kế toán.
Quy trình kiểm soát nội bộ.
Hệ thống ERP.
Quy trình lập báo cáo quản trị.

Qua đó nâng cao chất lượng quản trị tài chính và khả năng ra quyết định của ban lãnh đạo.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để triển khai IFRS?

Việc chuyển đổi sang IFRS là một dự án tổng thể, không chỉ thuộc phạm vi của phòng kế toán.

Các nội dung doanh nghiệp cần chuẩn bị gồm:

Đánh giá khoảng cách giữa VAS và IFRS

Doanh nghiệp cần xác định các khác biệt giữa hệ thống kế toán Việt Nam (VAS) và IFRS để xây dựng kế hoạch chuyển đổi phù hợp.

Đào tạo nhân sự

Kế toán, tài chính, kiểm toán nội bộ và ban lãnh đạo cần được đào tạo về:

Nguyên tắc ghi nhận.
Đo lường tài sản và nợ phải trả.
Trình bày báo cáo tài chính.
Thuyết minh báo cáo tài chính theo IFRS.

Nâng cấp hệ thống công nghệ

Nhiều doanh nghiệp cần điều chỉnh:

ERP.
Phần mềm kế toán.
Hệ thống dữ liệu.
Quy trình hợp nhất báo cáo.

Đây là yếu tố quan trọng giúp giảm sai sót khi vận hành IFRS.

Xây dựng kế hoạch chuyển đổi

Một dự án IFRS thường kéo dài từ nhiều tháng đến vài năm tùy quy mô doanh nghiệp.

Kế hoạch nên bao gồm:

Phạm vi áp dụng.
Nguồn lực.
Tiến độ.
Ngân sách.
Đơn vị tư vấn.
Kiểm thử dữ liệu.
Đánh giá rủi ro.

Việc có lộ trình rõ ràng sẽ giúp doanh nghiệp triển khai hiệu quả và hạn chế gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Căn cứ pháp lý về lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam

Doanh nghiệp có thể tham khảo các văn bản pháp lý sau:

Quyết định số 345/QĐ-BTC ngày 16/3/2020 của Bộ Tài chính về phê duyệt Đề án áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam.
Luật Kế toán số 88/2015/QH13, quy định nguyên tắc tổ chức công tác kế toán và lập báo cáo tài chính.
Nghị định số 174/2016/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều của Luật Kế toán.
Các văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính liên quan đến việc triển khai IFRS và hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS).

Doanh nghiệp nên thường xuyên cập nhật các văn bản mới từ Bộ Tài chính để đảm bảo việc triển khai IFRS phù hợp với quy định hiện hành.

Kết luận

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và đưa hệ thống kế toán Việt Nam hội nhập với thông lệ quốc tế. Mặc dù hiện nay việc áp dụng chủ yếu vẫn theo hình thức tự nguyện đối với các doanh nghiệp đủ điều kiện, nhưng xu hướng mở rộng phạm vi áp dụng trong tương lai là rất rõ ràng.

Việc chuẩn bị từ sớm về nhân sự, quy trình, hệ thống công nghệ và kế hoạch chuyển đổi sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm đơn vị tư vấn chuyển đổi IFRS, đào tạo IFRS hoặc hỗ trợ lập báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế, IFRS Auditing sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong từng giai đoạn triển khai. Liên hệ ngay với chúng tôi hotline: (+84) 0779 195 577 hoặc gửi yêu cầu để được đội ngũ chuyên gia tư vấn giải pháp phù hợp với quy mô và mục tiêu phát triển của doanh nghiệp.